maandag 9 september 2013

snap je het nog?

Ik denk dat ik na al die jaren omgaan met pap met 'zijn' Alzheimer wel kan stellen dat ik zo ongeveer een ervaringsdeskundige ben op dit gebied. Ik weet - door schade en schande wijs geworden - hoe om te gaan met iemand - in ieder geval met pap - met Alzheimer of dementie. Ik begrijp vele dingen wel, sommige minder goed en soms sta ik gewoon paf. Zo ook laatst een aantal keren:
In het vorige (t)huis, waar pap korte tijd woonde, werkte op zijn afdeling één mannelijke verzorger. Ik zal hem voor het gemak maar Joep noemen. Deze Joep was een beer van een vent met een speciaal soort humor, en blijkbaar sprak dat pap wel aan. En omgekeerd kon Joep goed overweg met paps humor. Ze lagen elkaar dus wel, deze Joep en pap. Nadat pap moest verhuizen naar zijn huidige (t)huis had hij hem niet meer gezien en ook nooit meer naar hem gevraagd. Tot laatst bleek dat Joep was overgeplaatst naar dit (t)huis. Door omstandigheden niet meer als verzorgende, maar dat doet er verder niet toe. Groot was mijn verrassing toen ik zag dat pap hem nog herkende! Hij wist alleen de naam niet meer en ook niet van waar hij de goede man kende, maar de grapjes waren als vanouds! Leuk toch. Alleen, hoe zat dat ook al weer met het korte termijn geheugen? Dat is toch zo goed als niet meer aanwezig? Blijkbaar blijft iets/iemand dat/die indruk heeft gemaakt, positief dan wel negatief, wel in het korte termijn geheugen 'hangen'. 
Zo heeft pap het de laatste tijd regelmatig aan de stok met een medebewoner, ik noem hem voor het gemak maar Piet. Het klikt niet meer tussen beide heren, ze vliegen elkaar zo ongeveer in de haren. En waarom? Geen idee, en of ze het zelf weten of kunnen verwoorden? Pap wil in ieder geval niet bij Piet aan tafel zitten en vice versa. Lastig .... er moet toch iets gebeurd zijn, maar wat? En deze negatieve ervaring blijft dus ook hangen. Als - tijdelijke - oplossing zit pap nu niet meer in 'zijn' huiskamer maar in de aangrenzende. Blijft een en ander escaleren (de heren zijn zowat elkaars kamerburen en komen elkaar echt altijd en overal tegen) zal een van beiden moeten verhuizen naar een andere kamer. Ik hoop dat dit niet nodig is ...

12 opmerkingen:

  1. Onbegrijpelijk dat geheugen!
    Ik hoop met je mee dat je vader niet hoeft te verhuizen.
    Dat kan toch nooit goed zijn, zo vaak achter elkaar.
    Sterkte!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Heel apart. Misschien blijven emoties beter hangen dan feiten?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Inderdaad heel apart. Zou daar al onderzoek naar gedaan worden? Hoe emoties een positieve invloed kunnen hebben op deze ziekte.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Het is inderdaad zo dat het emotionele geheugen juist beter gaat werken. Overigens werkt dat bij de meeste mensen (ook zonder geheugenproblemen) beter dan het gewone geheugen, ga maar na: wat deed je op 9/11? En wat deed je drie dagen daarna? Dat weten de meeste mensen juist niet.
    Maar... er is hoop want dat betekent dat ook blije emoties beter blijven hangen. Misschien kun je een positieve ervaring voor je vader en buurman organiseren, daarmee kan het tij zomaar ineens keren! Bij mijn moeder lukt dit tot nu toe heel aardig.
    Succes!

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Inderdaad Inge, zie ik ook bij de mensen met NAH die ik begeleid; het emotionele geheugen. Met name negatieve ervaringen, en ik denk het gevoel dat met die ervaring gepaard ging, blijft lang hangen. Vaak kan men niet meer goed uitleggen hoe het precies zat, er hoeft maar iets kleins te gebeuren, maar als dit als negatief is ervaren, is het moeilijk te wissen.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ondoorgrondelijk ook, deze ziekte. Mooi dat hij Joep herkende, dat zie je niet aankomen. En hoe het brein toch werkt, het blijft onnavolgbaar. En lastig in je vader's geval..

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wat bijzonder dat hij Joep nog herkende, die had dan wel indruk gemaakt!
    Wel jammer dat het met Piet helemaal niet klikt, en dat dat dan min of meer escaleert.
    Het blijft lastig.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Ja, dit herken ik zeer.Ik heb jaren gewerkt met dementerende ouderen.Het kan bij voorbeeld heel goed zijn dat Piet , jouw vader aan iemand doet denken, uit zijn leven, waar hij niet zo blij mee was,of problemen mee had.Daar kom je nu moeilijk meer achter.
    Belangrijk is dat je in zijn( je vader ) belevingswereld mee gaat, de z.g warme zorg.
    maar volgens mij doe je dit al lang vanuit je hart.

    Elly uit Wervershoof

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Ik sluit me aan bij Nicole. Ik merkte ook dat dezelfde vervelende zaken in het leven van mijn vader steeds weer de kop opstaken. Terwijl hij zich niet kon herinneren wat, wie en waardoor.
    Maar ook leuke dingen en mensen "herkende" hij wel, terwijl we ook niet wisten waar de connectie lag. Het heeft dus ongetwijfeld met emotionele indrukken te maken.
    Maar ook dat gaat niet altijd op: hij kon zich bijvoorbeeld de begrafenis van zijn lievelingsbroer helemaal niet meer herinneren. Zelfs de foto herkende hij na een tijdje niet meer.
    Dus waar het dan aan ligt? Blijft maar een beetje gissen, wat mij betreft.
    Janny

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Lastig hoor, dat er wrijving is tussen je vader en een andere bewoner. Dat wil je nou juist niet.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Heb je al gedacht aan de intonatie die Joep en Piet in hun spreken hebben? Sommige stemmen op radio of TV roepen bij mij onmiddellijk een soort afkeer op, onberedeneerde afkeer. Als ik dat dan ga analyseren kom ik soms uit bij een oud leraar of oud klasgenoot/collega/buur, die ik om wat voor reden (kleineren, pesten, dwarszitten of roddelen) niet mocht. Jouw vader is de herinnering daaraan kwijt, maar het gevoel is blijven hangen. Wat ook heel goed mogelijk is en waar niemand bijna aan denkt is geur. Geuren uit je jeugd herken je zo, zonder nadenken, laatst Hooghoudts ranja, manlief onmiddellijk: hé, dit is ouderwetse ranja, lekker. Roomijs de volgende dag hetzelfde, hij riep : steekijs zoals vroeger, maar het zat in een bekertje. Nou is mijn man nog goed bij de tijd, zoals ze dat noemen, maar geuren blijven ook in je geheugen hangen. Misschien heeft Joep een vertrouwd geurtje en gebruikt Piet een gehaat merk after shave of deodorant, misschien ruikt hij naar die ene boer, die altijd wat te zaniken had. Ook het silhouet van mensen blijft in het geheugen hangen, daar ben je je niet van bewust en hoe bekender de persoon, hoe minder je op het silhouet let. Ontelbare malen heb ik mijn instinctieve afkeer een halt toegeroepen en bijna even vaak heb ik daar - en soms duur - emotioneel voor betaald. Ik zou gewoon hopen op een soort wapenstilstand en me maar niet meer afvragen waar de wederzijdse weerzin ontstaan is. Geur is belangrijk, mijn oma bewaarde het laatste restje echte gemalen koffie in de schootkoffiemolen en gebruikte voor het surrogaat een gammel ding, toen er in de oorlog alleen surrogaat was. Kreeg ze onweerstaanbare heimwee naar betere rijden, dan rook ze daar even aan, dan was het weer over en kon ze weer een tijdje geloven in een eind aan de oorlog. Best mogelijk dat de geuren van het platteland jouw vader als gewezen veearts aanspreken en chemische geurtjes hem juist doen denken aan de minder plezierige kanten van zijn beroep. Wat zul je nog vaak van die: nou breekt me de klomp-momenten tegen komen, tenminste, dat hoop ik, dan is je vader er immers nog. Lavas.

    BeantwoordenVerwijderen

Leuk, een reactie! Anoniem reageren (d.w.z. zonder account) kan, maar ik vind het wel zo netjes als je toch een naam vermeldt. Groetjes, Inge